http://informacjelokalne.pl/images/banners/skwp_baner.jpg

A.D. 2019 – jakie rocznice czekają Gniezno w tym roku? (cz. II)

Wyróżniony A.D. 2019 – jakie rocznice czekają Gniezno w tym roku? (cz. II)

Przed nami kolejny rok i kolejna perspektywa rocznic, wspominek, okazji do promocji miasta. Oczywiście mój wybór, prawo publicysty, będzie niezwykle subiektywny. Zatem dowiemy się o rocznicach, które zapewne A.D. 2019 przejdą w Gnieźnie bez większego echa, jak choćby: 820 rocznica ingresu abp Henryka Kietlicza, 800 rocznica śmierci abp Henryka Kietlicza, 785 rocznica rozpoczęcia budowy nowego zamku monarszego w Gnieźnie przez księcia Władysława Odonica i jego syna, Przemysła I., 770 rocznica śmierci księżnej Jadwigi, żony księcia Władysława Odonica, którą pochowano w katedrze gnieźnieńskiej, 760 rocznica rozpoczęcia budowy klasztoru franciszkanów gnieźnieńskich przez księcia Bolesława Pobożnego, 740 rocznica śmierci księcia Bolesława Pobożnego, dobrodzieja Gniezna, 705 rocznica śmierci abp Jakuba Świnki, 645 rocznica ingresu abp Janusza Suchywilka, 505 rocznica objęcia kanonii gnieźnieńskiej przez Bernarda Wapowskiego, zwanego „Ojcem kartografii polskiej”, 485 rocznica założenia w Gnieźnie kolegium psałterzystów, 475 rocznica objęcia kanonii gnieźnieńskiej przez Piotra Myszkowskiego, mecenasa twórczości Jana Kochanowskiego, 460 rocznica ingresu abp Jana Przerębskiego, 400 rocznica spalenia przekupki gnieźnieńskiej Doroty Paluszki, podejrzanej o czary, itd... Jesteśmy miastem bogatym w historię, jest co i kogo wspominać...


Zatem dzisiaj:
785. rocznica rozpoczęcia budowy nowego zamku monarszego w Gnieźnie przez księcia Władysława Odonica i jego syna, Przemysła I.

Zamek Odonica był zatem drugim warownym budynkiem monarszym wzniesionym w Gnieźnie. Pierwsza konstrukcja, w której Chrobry przyjmował Ottona w roku tysięcznym, wciąż czeka jeszcze swojego odkrywcy, chociaż są również tacy badacze, którzy uważają, iż pozostałością po gnieźnieńskim zamku królewskim mogą być fragmenty ściany dzisiejszego kościoła św. Jerzego przy katedrze. Póki co, reprezentacyjna siedziba pierwszych Piastów w Gnieźnie (musiała istnieć, to oczywiste) i jej umiejscowienie w topografii miasta, to temat wciąż otwarty.

Bez wątpienia należy także spopularyzować, szczególnie wśród samych Gnieźnian, wiedzę o istnieniu późniejszego zamku książęcego z I poł. XIII w., który przez dziesięciolecia funkcjonował w Gnieźnie.

Jak twierdzi Bronisław Nowacki w publikacji „Przemysł I, syn Władysława Odonica, książę wielkopolski 1220/1221-1257”: Władysław Odonic wraz z synem zbudował zamek w Gnieźnie. Była to zapewne nowa siedziba dworu książęcego, murowana, w nowej szacie architektonicznej, postawiona nad jeziorem Jelonek. Budowa trwała kilka lat i była związana z planowaną lokacją Gniezna.

I tutaj również sprawa jest dyskusyjna: czy książę Odonic wyremontował starą siedzibę na Wzgórzu Lecha (jeśli takowa tam rzeczywiście wcześniej miała miejsce), czy może naprawdę wzniósł całkowicie nowy zamek nad Jelonkiem (obszar dość atrakcyjny, o czym świadczy renesansowa inwestycja arcybiskupa Łaskiego – budowa zamku arcybiskupiego, który nawet po pożarze w XVII w., dotrwał szczątkowo aż do I poł XIX w., gdy ostatecznie zniszczyli budowlę Prusacy)? Jak widać, sprawa gnieźnieńskich zamków monarszych to fascynująca zagadka, która wciąż czeka rzeczowych badań i opracowań naukowych.

Jedyne co wiemy jako kronikarski pewnik: zamek Odonica realizowano w latach 1234-1237, niedługo po zakończeniu prac tętnił już życiem i kulturą rycerską.

Jak wyglądała owa kultura rycerzy gnieźnieńskich, dwórek, urzędników i zaufanych dworzan księcia, możemy dziś sobie tylko wyobrazić, aczkolwiek...

Zachował się ciekawy utwór wierszowany anonima gnieźnieńskiego, i choć to zapewne znacznie późniejsza amplifikacja literacka odnosząca się bezpośrednio do czasów Władysława Odonica, którego w wierszu nobilitowano nawet nazywając „krolewicem”, utwór ten warto przytoczyć w całości. Bez wątpienia podobne erotyki, w subtelniejszej staropolszczyźnie, mógł tworzyć na dworze gnieźnieńskim pierwszy znany z imienia i majętności igrc imieniem Jurek, który w Gnieźnie, Roku Pańskiego 1235, za zgodą księcia, podarował za wykonywanie swojego felernego zawodu wieś na rzecz Kościoła.

Posłuchajmy więc dawnych ech gnieźnieńskiej kultury, jak onegdaj, upojeni winem i muzyką, mogli omdlewać dworzanie i dwórki, egzaltując się przygodnymi miłostkami:    

        [Odonicu, na twem licu]

            Odonicu, na twem licu,
        Nasz dziedzicu, krolewicu,
        Oko ciece, nas ociece.
        Boś w opiece gwarnej rzece,
        Bych nas grzała, rozkosz dała,
        Kaj nie zemrzeć, lubo zewrzeć.
            Lubowanie, w noc piewanie,
        Ku księżnicy, ku dziewicy.
        Tęsknowanie, w dnia czekanie,
        Ku nadobnej, k sercu strojnej.
            Bych sławieła, bych mowieła,
        Kaj dogodzić, kaj omiodzić,
        Bych wzdechała, bych ruchała,
        Kwiecia w lecie, w zimie przecie,
            Bych jej zbytku, nie w dobytku,
        Nie zgorzało, k piersi mrzało.  

W kolejnym odcinku będzie jeszcze ciekawiej, opowiemy o 770. rocznicy śmierci księżnej Jadwigi, żony księcia Władysława Odonica, którą pochowano w katedrze gnieźnieńskiej. Ach, cóż to musiała być za kobieta!

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.