http://informacjelokalne.pl/images/banners/skwp_baner.jpg

100 lat temu rozpoczęto repolonizację naszych szkół

Wyróżniony 100 lat temu rozpoczęto repolonizację naszych szkół

Gdyby przenieść się nagle w czasie o 100 lat wstecz, to wówczas moglibyśmy na własne oczy ujrzeć, jak wyglądał proces repolonizacji w szkołach ludowych na terenie prowincji poznańskiej.


Ten temat zagościł na Gnieźnieńskich Konwersatoriach Historycznych, które zorganizowano w Miejskim Ośrodku Kultury. Zagadnienie dogłębnie zbadali Marek Szczepaniak i Grażyna Tyrchan z Archiwum Państwowego w Gnieźnie. – Najpierw powinienem chyba wyjaśnić, co my rozumieliśmy poprzez tę repolonizację. Wspólnie z koleżanką przyjęliśmy, że ten proces to jest przede wszystkim przywrócenie języka polskiego w szkołach, po drugie wymiana kadry nauczycielskiej, po trzecie reorganizacja sieci szkół katolickich i ewangelickich, ponieważ szkolnictwo w Polsce było zorganizowane na zasadzie wyznaniowej, a po czwarte to była wymiana podręczników i pomocy naukowych, programów nauczania i wychowania – wskazuje Marek Szczepaniak, dyrektor oddziału Archiwum Państwowego w Gnieźnie, który temat przybliżył kilkunastoosobowej grupie swoich słuchaczy.

W tym celu dokładnie przeanalizowano kroniki szkolne, które najlepiej opisują wydarzenia, które miały miejsce na naszych ziemiach na przełomie 1918 i 1919 roku. Obowiązek prowadzenia takich zapisków nałożono na nauczycieli w zaborze pruskim 50 lat wcześniej, więc należy uznawać je za dokument wierny rzeczywistości.  Wiadomo, że cały proces nie był krótki, choć niektóre przykłady pokazują, że niektóre jego etapy można go było dość szybko przeprowadzać. – Jest taki jeden przykład z Modliszewka, czyli niedaleko od nas, gdzie autor kroniki podaje, że lekcje religii w języku polskim rozpoczął od kwietnia 1918 roku i to był najwcześniejszy przypadek w całej Wielkopolsce, trochę zagadkowi i nie do końca według mnie wiarygodny – ocenia prelegent.

– Należy uznać, że proces repolonizacji w Wielkopolsce rozpoczął się dopiero po rewolucji niemieckiej, a kiedy się zakończył, to już jest trudno ustalić jednoznacznie. My przyjęliśmy, że ten najważniejszy etap kończ y się z dniem 1 maja 1919 roku, kiedy wchodzi w życie rozporządzenie naczelnego prezesa prowincji poznańskiej, czyli Wojciecha Trąmpczyńskiego, które mówi, że od nowego roku szkolnego, tj. właśnie od maja 1919 roku, bo tak wtedy on się zaczynał, językiem wykładowym będzie język polski – zauważa M. Szczepaniak.

Cały okres, od listopada 1918 roku do maja 1919 roku został podzielony przez badaczy na dwa etapy. – Jeden jest do wybuchu powstania wielkopolskiego, a drugi to są cztery miesiące 1919 roku. Na początek Polacy wprowadzali naukę religii i sam język polski, które były wykładane w języku ojczystym, a wszystkie pozostałe przedmioty były nadal wykładane po niemiecku. I co warte tutaj zauważenia, wtedy nauczyciele niemieccy to uważali za wielką krzywdę i prześladowanie - podkreśla.

Najbardziej jednak całość oddają cytaty z samych kronik szkolnych i kilka z nich postanowiliśmy sobie odnotować:

Bugaj: Nie czekając na odgórne polecenia, od poniedziałku 11 listopada 1918 roku zakazano w szkole wszystkiego co niemieckie. Od rana uczniowie odmawiali po polsku pacierz, a potem śpiewali pieśni „Kto się w opiekę” i „Boże coś Polskę” , w trakcie czego nauczyciel płakał razem z dziećmi.

Gutowo Małe w pow. wrzesińskim: wywieszenie sztandaru biało-czerwonego zamiast trójkolorowego i zastąpienie portretów cesarza Wilhelma podobiznami królów polskich, zawieszenie białego orła na ścianie reprezentacyjnej, możliwość posługiwania się przez młodzież językiem polskim i śpiewem.

Rąbiń w pow. kościańskim: nie czekając na żadne decyzje odgórne, 18 listopada 1918 roku nauczyciel sam wprowadził naukę języka polskiego, a dokonał tego na wyraźne i kategoryczne żądanie rodziców, nie omieszkał nadto dodać, że dzieci uśmiechały się podczas wchodzenia na lekcje języka polskiego.

Wyjątkowo zapowiada się także następne spotkanie, na które zapraszamy już dziś. – Dzisiejszym spotkaniem moglibyśmy śmiało otwierać obchody 100-lecia odzyskania niepodległości – podsumowuje dzisiejszy temat prof. Leszek Wetesko z Instytutu Kultury Europejskiej w Gnieźnie. – Chciałbym zaprosić już także na spotkanie w przyszłym miesiącu, tj. 17 maja o godz. 17.00 w Instytucie Kultury Europejskiej, a gośćmi będą panowie Aleksander Sekulski i Ryszard Kulaszewski, którzy opowiedzą nam o historii gnieźnieńskiego harcerstwa, a z drugiej strony mamy dwudzieste Gnieźnieńskie Konwersatoria Historyczne, a więc zapraszam na tort – dodaje prof. Wetesko.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.